Eiland in de zon

Yah man, Jamaica is het kloppend hart van de Cariben, big time!

30 Strandwacht in Montego Bay

Voor een zonovergoten strandvakantie ga je naar een willekeurig bounty-eiland, voor zon en strand mét Bob Marley naar Jamaica. Reisjournalist Nicolline van der Spek en fotograaf Paul Tolenaar verkennen het kloppend hart van de Cariben. Big time!

“Het is het mooiste eiland dat ik ooit heb gezien.” Christoffel Columbus was er snel uit en schreef dit in zijn dagboek toen hij in 1494 Jamaica ontdekte. Geen speld tussen te krijgen. Met dank aan de kleurrijke mensen. Jawel, we zijn in het Caribisch gebied en alle clichés kloppen. Het zeewater is Blue Lagoon-blauw, het zand parelwit en als je iets ziet overvliegen is het geen meeuw, maar een pelikaan.

Laatste cliché: wie een vrouwelijke reisjournalist op Jamaica afstuurt, kan een lofzang op de Jamaicaanse man verwachten. De mannen zien er stuk voor stuk uit als Usain Bolt. Zelfs de mannen die de hele dag langs de kant van de weg verveeld rondhangen, waiting in vain, voor die ene klant die zijn aki wil kopen (de nationale vrucht van Jamaica), hebben het lichaam van de snelste man ter wereld.

Jamaicaanse mannen zien er stuk voor stuk uit als Usain Bolt

Jamaicaanse mannen zien er stuk voor stuk uit als Usain Bolt

Onze troef: Dafne Schippers! Niemand kent Johan Cruyff, valt me op, maar zeg je dat je uit het land van Dafne Schippers komt, gaat iedereen stralen. Vooral de mannen. Ze zijn allemaal verliefd op onze Dafne en lijken haar allemaal het goud te gunnen in Rio. Vanuit omgekeerd perspectief natuurlijk heel exotisch: een whitey die de 100 meter wint. Hadden we niet allemaal een weak spot voor het Jamaicaanse bobslee-team in 1988?

‘Yah man!’ hoor je de hele dag door. En minstens zo vaak: ‘No Problem!’– ook al vraag je het onmogelijke

No Problem!

Jamaica ligt 145 kilometer ten zuiden van Cuba en is het grootste eiland van West-Indië. De officiële taal is Engels, maar onderling spreekt men patois: een creoolse mengelmoes van Engels, Afrikaanse talen, Spaans en Portugees. ‘Yah Man!’ hoor je echt de hele dag door. Minstens zo vaak passeert: ‘No Problem’ (ook al vraag je het onmogelijke). De Rastafari hebben nog weer een apart taaltje. Zij zetten graag overal een ‘i’ voor: i-volution, irie (oké) en het grappige i and i, dat gewoon ‘ik’ betekent.

We maken een rondreis over het eiland. Te beginnen in Montego Bay, helemaal in het noordwesten. Via Portland in het oosten (groener wordt het niet) rijden we naar Kingston om via de zuidkust (Treasure Beach en Negril) eilandrond te zijn. Lukt allemaal in een week, maar voor het mooie zijn veertien dagen beter.

Van het groene Portland in het oosten tot Negril aan de zuidkust...

Van het groene Portland in het oosten tot Negril aan de zuidkust…

...trek gerust een week of twee uit voor een rondje Jamaica

…trek gerust een week of twee uit voor een rondje Jamaica

We verplaatsen ons in een blinkend wit minibusje van Paradise Travels (de naam alleen al) en krijgen behalve les in de taal en gewoonten van het land ook muziekcollege. Mento, rocksteady, ska, reggae, dancehall: alle muziekstromingen passeren de revue. Chauffeur annex dj Jermaine Smith is onze held achter het stuur, fotograaf Paul Tolenaar zit naast hem. I and I zit op de achterbank, naast gids Granville Morgan, die met zijn bril wel iets wegheeft van Malcolm X. Langs de kant van de weg lopen schoolkinderen in uniform. Even verderop wordt cricket gespeeld. Driehonderd jaar Engelse overheersing, wat wil je…

Het is er warm, dat ook. Laten we er 32 graden van maken. Je zweet de hele dag door en neem je een duik in zee, dan koel je niet af. Ga je wandelen, dan word je minstens drie keer aangesproken door telkens een andere man, die vraagt of je ganja wil roken, een boyfriend hebt of misschien zijn lobster wil zien… Dreadlock Holiday. Precies: I hurried back to the swimming pool. Bedreigd voel ik me trouwens geen enkele keer in Jamaica. Je moet een beetje opletten en je niet storen aan de mensen die iets aan je willen verkopen. Ga maar eens winkelen op de markt in Bodrum, Turkije! Zelfde laken een pak, zo niet erger.

Zwarte rivier vol krokodillen

Jermaine parkeert zijn bus langs de kant van de weg voor een snelle lunch. Van alle kanten rennen vrouwen op de bus af om hun vis te slijten. Granville pakt het handig aan en koopt bij iedere vrouw één vis. Zo is iedereen tevreden. Als we eenmaal zitten, ieder aan een gammel tafeltje met bloemig plastic tafelkleedje is de rust weergekeerd. Een van de vrouwen helpt me met het snijden van mijn vis. Ze is groot, zoals bijna alle vrouwen op Jamaica. Met groot bedoel ik vol. Rond waar het rond moet zijn…

In de natuur kijk je met je oren: 'Kijk, daar gaat een krokodil!'

In de natuur kijk je met je oren: ‘Kijk, daar gaat een krokodil!’

De krokodil van Black River kan 8 meter lang worden en heeft 68 tanden

De krokodil van Black River kan 8 meter lang worden en heeft 68 tanden

De vis smaakt trouwens heerlijk, vers gekocht op de markt van Black River, waar we die dag ook gaan varen. Tussen de krokodillen! Er zouden er vijfhonderd van rondzwemmen, wordt me medegedeeld door de schipper. “Don’t worry,” zegt hij op een slome toon die aan de Belgische komiek Philippe Geubels herinnert. “The crocodiles are Jamaican, inhaling Marihuana all day long. They are very laid-back.”

Intussen varen we door een verstild mangrovebos, waar de takken als lange draden het water raken en voor een bijna vijfdimensionale reflectie zorgen. Een weefgetouw in bladstil water. Kijken met je ogen werkt niet. In de natuur moet je kijken met je oren. Geritsel, opspattend water. Kijk daar, daar gaat er één!

De krokodil van Black River kan 8 meter lang worden, zo leer ik, heeft 68 tanden, wordt honderd jaar en kan anderhalf uur onder water blijven. Ze leven solitair. Na de paring, in maart, gaat ieder zijns weegs. Krokodillen eten geen mensen, al vind ik het wel verdacht dat de schipper aan zijn linkervoet een normale schoen heeft en aan zijn rechtervoet een teenslipper met een dikke sok.

Errol Flynn zei in 1940 dat Port Antonio mooier was dan elke vrouw die hij ooit had gekend. Maar de oude dame is haar glans kwijt

James Bond

De beroemde filmscène uit Live and Let Die (1973), waarin James Bond ontsnapt over de rug van krokodillen, is gedraaid in Jamaica. Meer films zijn er opgenomen. Sterker, Jamaica lijkt de ideale filmset. We noemen Cocktail (1988) met Tom Cruise, Dr. No (1962) met de legendarische Ursula Andrews in witte bikini en Papillon (1973), deels opgenomen in het plaatsje Falmouth. Vergeet ik bijna de ultieme coming of age-film Blue Lagoon (1980) te noemen, die Frenchman’s Cove in Portland op de kaart zette.

Port Antonio in het oosten van Jamaica was eerder al ontdekt door Hollywood’s grootste hartenbreker Errol Flynn. Hij kwam er in 1940 en zei dat de stad mooier was dan elke vrouw die hij ooit had gekend. Laten we zeggen dat ze inmiddels wat op leeftijd is. De oude dame is haar glans kwijt. We zien er veel armoede, maar dat zien we eigenlijk overal op Jamaica.

Port Antonio werd ontdekt door Hollywoods grootste hartenbreker, Errol Flynn

Port Antonio werd ontdekt door Hollywoods grootste hartenbreker, Errol Flynn

Op de hoek van Love Lane doet Nicolline een dansje op Otis Redding

Op de hoek van Love Lane in Port Antonio doet Nicolline een dansje op Otis Redding

Het beeld dat ik vooraf had van het land is een stuk minder roze. Het is klein Afrika in de Carib. Veel mensen zijn er – laat ik er niet omheen draaien – gewoon straatarm. Tegelijkertijd wordt er op elke straathoek muziek gemaakt. Persoonlijk houd ik meer van vergane glorie dan van vijfsterrenluxe. Op de hoek van Love Lane, hartje Port Antonio, dans ik mee. Er is geen ontkomen aan. De muziek schalt door de straat. Otis Redding: Sitting on the dock of the bay.

“De gemiddelde Jamaicaan voelt zich zelf een ster, dus als Beyoncé voor zijn neus staat, wordt hij daar niet warm of koud van”

Magistrale waterval

Zowel Cocktail als Dr. No zijn deels gefilmd in Dunn’s River Falls in de buurt van Ocho Rios. Je kunt deze magistrale waterval met een hoogte van 183 meter beklimmen. Doe dit met gids! Je kunt het ook zonder doen, maar dan loop je hetzelfde risico als de man die we spinnend van de waterval zien vallen. Dat hij niets gebroken heeft, is een godswonder.

Jamaicaanse vrouwen zijn groot. Groot als in vol. Rond waar het rond moet zijn

Jamaicaanse vrouwen zijn groot. Groot als in vol. Rond waar het rond moet zijn

Tenzij ze in een Sports Bar werken

Tenzij ze in een Sports Bar werken

Mijn gids neemt me letterlijk bij de hand en dat is misschien tuttig, maar wel verstandig. Neem je tijd en geniet onderweg ook van het uitzicht. De waterval is er een volgens het boekje, omringd door bamboebos en uitmondend op strand. De zee is kraakhelder en warm. Ursula Andrews heeft hier vast Sean Connery proberen nat te spetteren. Anders Marilyn Monroe wel, die haar huwelijksreis met Arthur Miller op Jamaica doorbracht.

Al die celebs! Op de een of andere manier heeft het eiland een magische aantrekkingskracht op alles wat rich and famous is. Churchill kwam er graag, Johnny Cash, Katherine Hepburn, en Errol Flynn dus. Volgens gids Granville komt dat doordat sterren hier niet worden lastiggevallen. “De Jamaicaan voelt zich namelijk zelf een ster,” lacht hij. “Dus als Beyoncé voor je neus staat, wordt de gemiddelde Jamaicaan daar niet warm of koud van.” Usain Bolt kan er ook gewoon over straat, terwijl Lightning Bolt in landen als China letterlijk onder de voet gelopen wordt. Alleen de komst van Snoop Dogg leverde chaos op. Maar dat ligt meer aan de man dan aan het land.

Boetiekhotel Jakes aan Treasure Beach: Tom Cruise, Kate Moss en yoga

Boetiekhotel Jakes aan Treasure Beach: Tom Cruise, Kate Moss en yoga

Hotelpapegaai

Ondertussen zijn we aangekomen in Treasure Beach, in het zuiden van Jamaica. Bij het luxueuze boetiekhotel Jakes om precies te zijn. Speaking of celebs: Tom Cruise komt er, Kate Moss, en ook de tenniszusjes Williams staan in het gastenboek. Het resort bevindt zich pal aan zee en is vernoemd naar de papegaai van de familie – ik bedoel maar.

In 1941 kwam de moeder van Sally Henzell naar Jamaica. Ze kocht een cottage aan zee en vond het er zo idyllisch dat ze het geheim wilde houden. Elke projectontwikkelaar wimpelde ze af door te waarschuwen voor haaien, een sterke onderstroom en heel slecht weer. Inmiddels wordt het hotel gerund door Sally’s zoon Jason, die meer ondernemersbloed door zijn aderen heeft stromen. Bij het ontbijt (aki met zoutevis) doet hij zijn verhaal. Ze hebben een stichting opgericht en de locals worden overal bij betrokken. Ook hoor ik dat alles wat op mijn bord ligt, is gekocht op de plaatselijke markt. Alles draait om de community.

Terug in mijn huisje – lichtblauw en bohemian chic – doe ik de terrasdeuren open. Ik ga zitten op een van de loungestoelen en zie hoe een pelikaan de zee induikt. Recht voor me ligt Costa Rica. Of was het nou Nicaragua? Even googelen. Ik pak mijn telefoon en ben bijna teleurgesteld: er is wifi in het paradijs.

Get Up, Stand Up: Kingston is de veelbezongen woonplaats van wijlen Bob Marley

Get Up, Stand Up: Kingston is de veelbezongen woonplaats van wijlen Bob Marley

King of reggae

Dan. De must-visit van Jamaica: Kingston! Zo vaak bezongen, bijvoorbeeld door UB40, maar natuurlijk ook de woonplaats van de honorable Robert Nesta Marley (1945-1981). We bezoeken zijn huis op Hope Road 56, dat nu een museum is, en worden tot onze verrassing rondgeleid door Ricky Chaplin, een internationale reggae-artiest met dreadlocks tot aan zijn enkels, en vriend van Bob Marley. Ik ben dus one handshake away van de king of reggae. Sterker, een paar minuten later schud ik de hand van Georgie. Dezelfde Georgie uit No Woman No Cry die het vuur brandende hield. ‘Said I remember when we use to sit, In the government yard in Trenchtown, And then Georgie would make the fire lights, while the log wood burnin’ through the night.’

Ricky Chaplin: internationale reggae-artiest, vriend van de King of Reggae en gids in het Bob Marley Museum

Ricky Chaplin: internationale reggae-artiest, vriend van de King of Reggae en gids in het Bob Marley Museum

Tijd voor een bekentenis. Als jong meisje was ik altijd een beetje verliefd op Bob Marley. De man met de mooiste bovenbenen ter wereld in dat sexy denim overhemd. Hangt datzelfde overhemd gewoon hier. Achter glas, maar toch. Ook leer ik dat mijn held steevast zijn dag begon door een half uur de trap van zijn woonhuis op en neer te rennen. Even later loop ik zelf over die trap. Yah man!

De boom achter zijn huis staat er ook nog altijd. Hier zat Bob Marley elke dag te spelen op zijn gitaar. Tot grote ergernis van zijn buren, die vrijwel dagelijks de politie op hem afstuurden. In retrospectief lijkt het me redelijk gênant om die buurman te zijn.

Sinds de dood van Bob Marley in 1981 is er niet veel veranderd in Trenchtown

Sinds de dood van Bob Marley in 1981 is er niet veel veranderd in Trenchtown

Trenchtown Rock

Trenchtown, daar hoor je als toerist niet te komen. Toch willen we erheen: Bob Marley heeft hier zijn tienerjaren doorgebracht. Hij woonde er in een government yard, dat je nog altijd kunt bezoeken. Volgens zijn vrouw Rita Marley was het op deze plek dat ze voor het eerst met elkaar naar bed gingen. Het bewijs – in de vorm van een klein eenpersoonsbed – staat er nog steeds. Zo ook Bob Marleys lichtblauwe VW busje. Totaal verroest.

Tegenover het huis voetballen kinderen op een zanderig veldje. De meesten op blote voeten. Eventjes ben ik terug in de jaren zeventig. De tijd dat de drie beroemde Adidasstrepen nog niet retro waren, reggae nog in de kinderschoenen stond en Bob Marley geen idee had van zijn latere betekenis voor de wereld en het toerisme in zijn eigen land.

‘I don’t really have any ambition, you know? I only have one thing I’d really like to see happen. I’d like to see mankind living together. Black, White, Chinese, everyone. That’s all.’ «

Even terug in de jaren 70: tegenover het huis van Bob Marley voetballen kinderen, de meesten op blote voeten

Even terug in de jaren 70: tegenover het huis van Bob Marley voetballen kinderen, de meesten op blote voeten

ETEN & DRINKEN OP JAMAICA
Het nationale gerecht is jerk – met kip, varkensvlees of vis. Het is van oorsprong een gerecht dat door gevluchte slaven – de Maroons – is ontwikkeld. Om bij hun vlucht hun verblijfplaats niet te onthullen, werd het gemarineerde vlees op pimenthout onder de aarde gegrild, zodat er geen rook was. Door het aroma van het hout krijgt het vlees een speciale smaak. Je kunt in Jamaica ook overal Patties eten, met kip of rundvlees, vergelijkbaar met ons saucijzenbroodje, alleen veel pittiger. Bij het ontbijt eet je ackee and saltfish. Aki is een rode, uit Ghana geïmporteerde vrucht. Na het koken lijkt het op roerei. Saltfish is een gestoomde vis, vaak kabeljauw. Wel héél zout. De beste koffie ter wereld komt van Jamaica, uit de Blue Mountains. En over de rum kunnen we kort zijn: Appleton is de naam. Al 250 jaar. Vaker dan rum dronken we trouwens een biertje. Red Stripe natuurlijk: brewed in Jamaica.
Naar restaurant Scotchies in Montego Bay voor 'real Jamaican jerk'

Naar restaurant Scotchies in Montego Bay voor ‘real Jamaican jerk’

LOGEREN OP JAMAICA
In boetiekhotel Jakes in Treasure Beach gingen Tom Cruise en Kate Moss u voor: ‘The ideal barefoot bohemia for romantics, low-key celebs and creative types.’ Vernoemd naar de papegaai des huizes en geïnspireerd door Antoní Gaudi. Paradijselijk mooi! Zes cottages met zeezicht, vier villa’s, 21 hotelkamers en sinds kort, aan de overkant van de weg, ook een hostel. The Knutsford Court is een prima en veilig hotel in Kingston. Super-de-luxe all-inclusive resort RIU Palace Jamaica staat in Montego Bay aan een palmstrand. Strandresort CocolaPalm is gelegen aan Seven Mile Beach van Negril. Vanuit je bed rol je zo het strand op. Bay View Eco Resort & Spa is een kleinschalig eco-hotel, in Port Antonio, gelegen in groen Jamaica.
Hotel Jakes is vernoemd naar de papegaai des huizes, geïnspireerd door Antoní Gaudi en paradijselijk mooi

Hotel Jakes is vernoemd naar de papegaai des huizes, geïnspireerd door Antoní Gaudi en paradijselijk mooi

Nieuwsbrief: € 0,-
De mooiste reisverhalen van de beste reisjournalisten in je mailbox? Meld je aan voor de maandelijkse nieuwsbrief.